- home
- biografie
- foto's
- concertagenda
- luister
- programma's voor fluit en piano
- Amsterdam Wind Quintet
- lesgeven
- contact
programma 3:
De laatste Roos
muziek en poëzie door de eeuwen heen
muziek en poëzie door de eeuwen heen
W.A..Mozart:
(1756-1791) F. Kuhlau: (1786-1832) F. Schubert: (1797-1828) C.T. Griffes: (1824-1920) J. Donjon: (1839-1912) J. Mouquet: (1867-1946) J. Brahms: (1833-1897) F. Kuhlau: (1786-1832) | 'Abendempfindung'
'Mich fliehen alle Freuden' op.10b:11 voor fluit solo 'Gute Nacht' en 'Ständchen' 'Poem' -pauze- 'Elégie' Sonate 'La flûte de Pan' op.15 'Ballade' op. 10 nr.1 voor piano solo Variations on 'The Last Rose of Summer' op.105 |
De Duitse schrijver Ambrosius von Mailand zei ooit: "Muziek en poëzie zijn de twee vleugels waarop het hart gedragen wordt." Van oudsher zijn er nauwe banden tussen muziek en woorden. Het is geen geheim dat er poëzie schuilt in muziek, maar ook het omgekeerde is waar: er schuilt natuurlijk ook ontzettend veel muziek in onze woorden.
Muziek en poëzie hebben elkaar veel te bieden en zo zijn er ook een groot aantal werken voor fluit en piano ontstaan die gebaseerd zijn op poëzie. In dit programma klinken stukken die geïnspireerd zijn op o.a. woorden, die Anyte van Tegea duizenden jaren geleden opschreef, maar ook dichters zoals Joachim Heinrich Campe, Wilhelm Müller en Jean Richepin komen aan bod. Naast het luisteren naar de muziek gaat het publiek uiteindelijk naar huis met een bundel vol van bezielde gedichten.
Muziek en poëzie hebben elkaar veel te bieden en zo zijn er ook een groot aantal werken voor fluit en piano ontstaan die gebaseerd zijn op poëzie. In dit programma klinken stukken die geïnspireerd zijn op o.a. woorden, die Anyte van Tegea duizenden jaren geleden opschreef, maar ook dichters zoals Joachim Heinrich Campe, Wilhelm Müller en Jean Richepin komen aan bod. Naast het luisteren naar de muziek gaat het publiek uiteindelijk naar huis met een bundel vol van bezielde gedichten.
luistervoorbeelden:
W.A. Mozart: 'Abendempfindung' (F.den Herder, piano)
J. Donjon: 'Elégie' (F. den Herder, piano)
J. Mouquet: Sonate 'La flûte de Pan' op.15: deel 2 (F. den Herder, piano)
gedichten:
Abendempfindung
-Joachim Heinrich Campe- (1746-1818) Abend ist's, die Sonne ist verschwunden, Und der Mond strahlt Silberglanz; So entfliehn des Lebens schönste Stunden, Fliehn vorüber wie im Tanz. Bald entflieht des Lebens bunte Szene, Und der Vorhang rollt herab; Aus ist unser Spiel, des Freundes Träne Fließet schon auf unser Grab. Bald vielleicht (mir weht, wie Westwind leise, Eine stille Ahnung zu), Schließ ich dieses Lebens Pilgerreise, Fliege in das Land der Ruh. Werdet ihr dann an meinem Grabe weinen, Trauernd meine Asche sehn, Dann, o Freunde, will ich euch erscheinen Und will himmelauf euch wehn. Schenk auch du ein Tränchen mir Und pflückte mir ein Veilchen auf mein Grab, Und mit deinem seelenvollen Blicke Sieh dann sanft auf mich herab. Weih mir eine Träne, und ach! Schäm dich nur nicht, sie mir zu weihn; Oh, sie wird in meinem Diademe Dann die schönste Perle sein! Nel cor più non mi sento -Giuseppe Palomba- (1769-1825) Nel cor più non mi sento Brillar la gioventù; Cagion del mio tormento, Amor, sei colpa tu. Mi pizzichi, mi stuzzichi, Mi pungichi, mi mastichi; Che cosa è Questo ahimè? Pietà, pietà, pietà! Amore è un certo che, Che disperar mi fa. Gute Nacht -Wilhelm Müller- (1794-1827) Fremd bin ich eingezogen, Fremd zieh' ich wieder aus. Der Mai war mir gewogen Mit manchem Blumenstrauß. Das Mädchen sprach von Liebe, Die Mutter gar von Eh', – Nun ist die Welt so trübe, Der Weg gehüllt in Schnee. Ich kann zu meiner Reisen Nicht wählen mit der Zeit, Muß selbst den Weg mir weisen In dieser Dunkelheit. Es zieht ein Mondenschatten Als mein Gefährte mit, Und auf den weißen Matten Such' ich des Wildes Tritt. Was soll ich länger weilen, Daß man mich trieb hinaus? Laß irre Hunde heulen Vor ihres Herren Haus; Die Liebe liebt das Wandern – Gott hat sie so gemacht – Von einem zu dem andern. Fein Liebchen, gute Nacht! Will dich im Traum nicht stören, Wär schad' um deine Ruh'. Sollst meinen Tritt nicht hören – Sacht, sacht die Türe zu! Schreib im Vorübergehen Ans Tor dir: Gute Nacht, Damit du mögest sehen, An dich hab' ich gedacht. Ständchen -Ludwig Rellstab- (1799-1860) Leise flehen meine Lieder Durch die Nacht zu dir; In den stillen Hain hernieder, Liebchen, komm zu mir! Flüsternd schlanke Wipfel rauschen In des Mondes Licht; Des Verräters feindlich Lauschen Fürchte, Holde, nicht. Hörst die Nachtigallen schlagen? Ach! sie flehen dich, Mit der Töne süßen Klagen Flehen sie für mich. Sie verstehn des Busens Sehnen, Kennen Liebesschmerz, Rühren mit den Silbertönen Jedes weiche Herz. Laß auch dir die Brust bewegen, Liebchen, höre mich! Bebend harr' ich dir entgegen! Komm, beglücke mich! Le ciel est transi -Jean Richepin- (1849-1926) Le ciel est transi. Sur la terre nue La neige est venue... Sur mon coeur aussi. Dans l'air obscurci, Les feuilles dernières Roulent aux ornières... Mon bonheur aussi. Il fait froid ici! Les cailles, les grives Ont quitté nos rives... Ma maîtresse aussi. O Pan -Alkaios van Messene- (ca. 200 v.C.) O Pan qui habites sur la montagne, chante nous de tes douces lèvres une chanson, chante nous la en t'accompagnant du roseau pastoral. Assis à l'ombre -Anyte van Tegea- (ca. 300 v.C.) Assis à l'ombre de ce bois solitaire, ô Pan, pourquoi tires-tu de ta flûte ces sons délicieux? Silence -Plato- (ca. 427-347 v.C.) Silence, grotte ombragée de chênes! Silence, fontaines qui jaillissez du rocher! Silence, brebis qui bêlez près de vos petits! Pan lui-même, sur sa flûte harmonieuse, chante, ayant mis ses lèvres humides sur ses pipeaux assemblés. Autour de lui, d'un pied léger, dansent en choeur les nymphes des eaux et les nymphes de bois. Edward Ballade -Thomas Percy- (1729-1811) “Why does your brand so drop with blood, Edward, Edward? Why does your brand so drop with blood, And why so sad go ye, O?” “O I have killed my hawk so good, Mother, mother; O I have killed my hawk so good, And I have no more but he, O.” Your hawk’s blood was never so red, Edward, Edward; Your hawk’s blood was never so red, My dear son, I tell thee, O.” “O I have killed my red-roan steed, Mother, mother; O I have killed my red-roan steed, That went so fair and free, O.” “Your steed was old, and ye have more, Edward, Edward; Your steed was old, and ye have more, Some other dole ye dree, O.” “O I have killed my father dear, Mother, mother; O I have killed my father dear, Alas, and woe is me, O!” “And what penance will ye dree for that, Edward, Edward? What penance will ye dree for that, My dear son, now tell me, O.” “I’ll set my foot in yonder boat, Mother, mother, I’ll set my foot in yonder boat, And I’ll fare o’er the sea, O.” “And what will ye do with your towers and your hall, Edward, Edward?” And what will ye do with your towers and your hall, That were so fair to see, O?” “I’ll let them stand till down they fall, Mother, mother; I’ll let them stand till down they fall, For here never more must I be, O.” “And what will ye leave to your bairns and your wife, Edward, Edward? And what will ye leave to your bairns and your wife, When ye go o’er the sea, O?” “The world’s room: let them beg through life, Mother, mother; The world’s room: let them beg through life, For them never more will I see, O.” “And what will you leave to your own mother dear, Edward, Edward? And what will you leave to your own mother dear, My dear son, now tell me, O?” “The curse of hell from me shall ye bear, Mother, mother; The curse of hell from me shall ye bear, Such counsels ye gave to me, O!” 'Tis the last rose of summer -Thomas Moore- (1779-1852) 'Tis the last rose of summer Left blooming alone; All her lovely companions Are faded and gone; No flower of her kindred, No rosebud is nigh, To reflect back her blushes, To give sigh for sigh. I'll not leave thee, thou lone one! To pine on the stem; Since the lovely are sleeping, Go, sleep thou with them. Thus kindly I scatter, Thy leaves o'er the bed, Where thy mates of the garden Lie scentless and dead. So soon may I follow, When friendships decay, From Love's shining circle The gems drop away. When true hearts lie withered And fond ones are flown, Oh! who would inhabit, This bleak world alone? | Avondimpressie
-Joachim Heinrich Campe- (1746-1818) Avond is 't, de zon is al verdwenen, En de maan straalt zilverglans; Zie, zo gaan de mooiste uren henen, Gaan voorbij als in een dans. 's Levens bont toneel gaat weldra wijken En het doek rolt snel zich af; Uit is dan ons spel, en vrienden kijken Wenend neer al op ons graf. Gauw wellicht (ik voel een vleugje zweven, Een vermoeden, vaag bewust), Sluit ik af de pelgrimsreis van 't leven, Vlieg ik naar het land van rust. Komt gij dan om aan mijn graf te wenen, Treurend om mijn as in d' aard, 'k Zal, o vrienden, mij met u verenen, Wuiven u ook hemelwaart. Schenk ook jij een traantje mij, wil plukken Een viooltje mij ter eer, En met jouw zo liefdevolle blikken, Zie dan zacht op mij terneer. Wijd mij slechts een traantje, en ach, wagen Moet je maar de vriendschapsschijn; O, 't zal in de kroon die ik mag dragen Dan de mooiste parel zijn! Ik voel de jeugd niet langer -Giuseppe Palomba- (1769-1825) Ik voel de jeugd niet langer in mijn hart gloeien; De oorzaak van mijn kwelling, mijn liefde, ben jij! Jij grieft me, je steekt me, je kwelt me, je moppert op me. Helaas, Wat is dit? Medelijden, heb medelijden! Mijn lief, ik weet zeker dat je me grote droefheid brengt! Goede nacht -Wilhelm Müller- (1794-1827) Als vreemdeling gekomen, Als vreemdeling gegaan. In mei kon ik nog dromen, Droeg ik nog bloemen aan. Het meisje sprak van liefde, De moeder zelfs van trouw. Nu ben ik een ontriefde, Waad ik door sneeuw en kou. Ik kan zelf voor mijn reizen Niet kiezen uur en tijd, Moet zelf de weg mij wijzen In deze donkerheid. De maan stuurt mij als makker Een flauwe schaduw mee, En op de witte akker Zoek ik een spoor van 't ree. Wat zal ik langer wijlen, Tot men mij buiten smijt? Laat wilde honden huilen Voor 't diensthuis van die meid! De liefde houdt van zwerven - God heeft haar zo bedacht ... Langs vele, vele erven: Lief schatje, goede nacht! Ik zal je droom niet storen, jij bent ook veel te moe, moet mijn vertrek niet horen: zacht, zacht de deuren toe! 'k Schrijf, nu 'k eruit ga knijpen, op 't poortje "Goede nacht", zodat je zult begrijpen: aan jou heb ik gedacht. Serenade -Ludwig Rellstab- (1799-1860) Zachtjes zweven lieve woorden Door de nacht naar jou; Vind geluk in stille oorden, Kom, mijn lieve vrouw! Slanke bomentoppen ruisen In het licht der maan. Sluit je oren voor gespuis en Trek het je niet aan! Hoor! De nachtegalen zingen. Hoor hun lief gevlei. Met hun zoete buitelingen vleien zij voor mij. Zij verstaan mijn hartsverlangen Kennen liefdessmart, Raken met hun zilv'ren zangen Elk gevoelig hart. Laat ook jouw gemoed bewegen, Liefje, maak mij blij. Zie, ik beef en wacht verlegen, Kom, en houd van mij! De wereld staat stil -Jean Richepin- (1849-1926) De wereld staat stil. Op de kale grond Ligt sneeuw... Evenals in mijn hart. Door de duistere lucht Waaien de laatste bladeren Over de weg... Evenals mijn geluk! Het is zo koud! De kwartel en de lijsters Verlaten ons land... Evenals mijn geliefde. O Pan -Alkaios van Messene- (ca. 200 v.C.) O Pan, bewoner van de berg, zing voor ons een lied met uw zoete lippen en speel voor ons op uw houten fluit. Veldgod Pan -Anyte van Tegea- (ca. 300 v.C.) 'Veldgod Pan, waarom zit je aan de rand van het dichte eenzame bos op deze zoetklinkende rietfluit te spelen?' Stilte -Plato- (ca. 427-347 v.C.) Stilte, grot in de schaduw van de bomen! Stilte, fonteinen die stromen uit de rots! Stilte, schapen die blaken met hun lammetjes! Het is Pan, die op zijn fluit speelt, die met zijn lippen de harmonieën laat klinken. Om hem heen dansen met lichte voeten een zwerm van waternimfen en bosnimfen. Edward Ballade -Thomas Percy- (1729-1811) Hoe komt jouw zwaard van bloed zo rood? Edward, Edward! Hoe komt jouw zwaard van bloed zo rood? En jij vol treurigheid? O! Ik sloeg mijn zieke gier net dood, Moeder, moeder! Ik sloeg mijn zieke gier net dood, En dat, dat geeft mij spijt. O! Jouw gier z'n bloed is niet zo rood, Edward, Edward! Jouw gier z'n bloed is niet zo rood, Mijn zoon, geef 't toe maar gauw. O! Ik sloeg zojuist mijn roodvos dood, Moeder, moeder! Ik sloeg zojuist mijn roodvos dood, Hij was zo trots en trouw. O! Je vos was oud, dat geeft geen nood, Edward, Edward! Je vos was oud, dat geeft geen nood, Jou drukt een and're smart. O! Ik sloeg, 't is waar, mijn vader dood, Moeder, moeder! Ik sloeg, 't is waar, mijn vader dood, En dat, dat kwelt mijn hart! O! En hoe zul jij nu boeten gaan, Edward, Edward! En hoe zul jij nu boeten gaan, Mijn zoon, deel mij meer mee. O! Op aarde mag mijn voet niet staan! Moeder, moeder! Op aarde mag mijn voet niet staan! 'k Ga zwerven over de zee! O! Hoe moet het gaan met je huis en haard, Edward, Edward! Hoe moet het gaan met je huis en haard, Je mooie landerij? O! Ach, 't blijft wel staan of 't zinkt ter aard, Moeder, moeder! Ach, 't blijft wel staan of 't zinkt ter aard, Voor mij is het voorbij! O! Hoe moet het gaan met je kind en je vrouw, Edward, Edward! Hoe moet het gaan met je kind en je vrouw, Als jij zwerft over de zee? O! De aard' is groot, laat ze beed'len gauw, Moeder, moeder! De aard' is groot, laat ze beed'len gauw, Ik maak het niet meer mee. O! En hoe zal 't met je moeder gaan, Edward, Edward! En hoe zal 't met je moeder gaan, Mijn zoon, kom, zeg het mij. O! De vloek der hel, die mag op jou slaan, Moeder, moeder! De vloek der hel, die mag op jou slaan, Want jij, jij ried het mij! O! De laatste zomerse roos -Thomas Moore- (1779-1852) Het is de laatste zomerse roos die nog alleen staat te bloeien, al haar mooie metgezellen zijn verwelkt en weg, Geen bloem van haar verwanten, geen rozenknop is nabij om haar roze gloed te weerkaatsen of zucht voor zucht te geven. Ik zal je niet eenzaam achterlaten, om weg te kwijnen op je steel, aangezien alle mooie slapen, gaat gij dan slapen met hen Aldus verdrijf ik de beminnelijken uiteen, uwe bladeren van het bloembed waar uwe gezellen van de tuin geurloos liggen en doods Moge ik spoedig volgen als vriendschappen verslechteren en in de door liefde stralende cyclus de gemme geleidelijk afneemt, wanneer ware liefde is vergaan en dierbaren gevlogen zijn, wantwie zou deze kille wereld dan nog alleen willen bewonen? |